Trang chủ Diễn đàn Tự động hóa với tôi

Tự động hóa với tôi

Vì sao trên truyền thông nước ta trước đây tránh dùng thuật ngữ” Tự động hóa” Đấy là một sự thật, có thể nhiều người không để ý, nhưng những người làm về TĐH, nhất là các lãnh đạo của Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) thì thấm thía điều này. Cùng chúng tôi quay lại quá khứ để “cuộc phiêu lưu của hội”

Sự nhiệt tình của những người theo nghề TĐH

Năm 1987, tôi là Phó chủ nhiệm Bộ môn Tự động hóa xí nghiệp công nghiệp, được giao nhiệm vụ tổ chức Lễ kỷ niệm 25 năm thành lập bộ môn. Bộ môn thành lập năm 1962 với tên gọi Điện Khí hóa xí nghiệp, năm 1965 đổi thành Tự động hóa Xí  nghiệp công nghiệp. Nhận thấy vị trí của ngành và uy tín của trường ĐH Bách khoa Hà Nội trong cả nước, tôi đề nghị nhân dịp này tổ chức Hội ngành Điện khí hóa – Tự động hóa và được chấp thuận. Ông Hiệu trưởng Hà Học Trạc trực tiếp ký giấy mời gửi tới cựu sinh viên ngành tới các trường bạn, các nhà máy trong cả nước tham gia. Một năm sau đó hội ngành khai mạc đúng vào ngày thành lập bộ môn, ngày 20/5. Gần 1.000 chuyên gia, kỹ sư, cán bộ kỹ thuật về dự. Đó là các cán bộ giáo viên từ các trường ĐH Bách khoa Tp.HCM, Sư phạm Kỹ thuật Thủ Đức, Đà Nẵng, Hải Phòng, Thái Nguyên,.. và các trường ở Hà Nội. Hầu hết các nhà máy lớn trong lĩnh vực năng lượng, dầu khí, mỏ, các ngành công nghiệp chế biến đều cử người tham dự. Hội ngành diễn ra trong 2 ngày với nhiều hội thảo, báo cáo khoa học của nhiều đơn vị tham gia. Hội ngành thông qua một nghị quyết quan trọng là  thành lập Ban vận động (BVĐ) để triển khai thành lập Hội Hội Khoa học công nghệ Tự động Việt Nam (KHCNTĐVN). BVĐ do TS. Nguyễn Văn Thân Vụ trưởng Vụ Khoa học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, là trưởng ban, tôi làm phó ban. Mọi người hy vọng sớm có một tổ chức của ngành để hợp tác cùng phát triển.

TĐH không dễ được xã hội chấp nhận

BVĐ kiên trì hoạt động trong 7 năm liên tục vì không tìm được bộ nào đỡ đầu (theo qui định về thủ tục). Lý do đơn giản là khi gõ cửa các bộ ở đâu họ đều nói TĐH quan trọng nhưng không phải là ngành họ quản. Đầu năm 1994, được anh Đặng Vũ Chư, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp nhẹ nhận đỡ đầu. BVĐ được Chính phủ  mời lên để trình bày đề án thành lập hội. Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Khánh sau khi nghe cương lĩnh hoạt động của hội nói: TĐH là khẩu hiệu, là chiến lược phát triển quốc gia như Điện khí hóa của Lênin, Hóa học hóa của Khơ rup sốp. Phó Thủ tướng còn hỏi: Tôi xin hỏi nếu Thủ tướng Võ Văn Kiệt xin gia nhập các anh có kết nạp vào hội không?  Thay mặt BVĐ tôi trả lời: Hội rất vinh hạnh được Thủ tướng quan tâm và coi đó là sự cổ vũ to lớn cho hội, còn kết nạp vào hội hay không thì phải xem tiêu chuẩn nghề nghiệp. Phó Thủ tướng nói ngay, Chính phủ ủng hộ việc thành lập các hội chuyên ngành và khuyên BVĐ nên đặt tên hội tránh gây nhầm lẫn. Phải mất thêm gần nửa năm để BVĐ hiệp thương lựa chọn tên khác. Ngày 7/7 1994, chính Phó Thủ tướng Nguyễn Khánh ký Quyết định thành lập Hội Khoa học công nghệ Tự động Việt Nam. Vẫn biết rằng tên gọi này không chính trị hóa nhưng mang nặng tính học thuật thiếu hấp dẫn với các cơ sở sản xuất. Mặc dù hội cố gắng triển khai các hoạt động trong sản xuất kinh doanh nhưng kết quả bi hạn chế.

Vì thế mà vào những năm đầu Y2K nhiều thành viên trong hội cùng một số doanh nhân lập đề án thành lập Hiệp hội Tự động hóa trực thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Hội KHCNTĐVN thấy nguy cơ tự “đắp chiếu” đến gần nên Ban thường vụ quyết định gia nhập VCCI một mặt để chặn đứng âm mưu ra đời của một hiệp hội cùng tên TĐH, mặt khác chứng tỏ cho xã hội biết là địa bàn ứng dụng KHCN vào sản xuất và đời sống vẫn xuyên suốt trong hoạt động của hội. Hội phải là nơi hội tụ của các nhà khoa học và doanh nhân thì mới phát triển được. Trong một hội thảo của VCCI tôi đã phân tích về việc chỉ có ở nước ta mới tách riêng hội và hiệp hội đã gây ra cản ngáng hoạt động của hội chuyên ngành. Một đại biểu hưởng ứng nói bên chúng tôi có hai hội: Hiệp hội nước sạch và Hội cấp và thoát nước Hiệp hội thì kinh doanh thu tiền nước, còn Hội kia chắc là chỉ cấp nước bẩn thôi!? Nghe mà chua xót!. Vì lẽ đó mà Hội KHCNTĐVN là thành viên của cả Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và VCCI. Có lẽ Hội KHCNTĐVN ta là hội duy nhất làm điều này. Mãi tới Đại hộil ần thứ 3 năm 2007 tên hội mới được đổi thành Hội Tự động hóa Việt Nam.

TĐH không dễ được xã hội chấp nhận

Năm 1997, khi thảo luận về nội dung Chương trình Kỹ thuật – Kinh tế (KT – KT) về TĐH thành viên là các nhà khoa học về lĩnh vực này. Thế mà có nhiều người băn khoăn đặt câu hỏi: liệu TĐH có làm tăng thất nghiệp không? Đây là một trong bốn chương trình trọng điểm Quốc gia. Hội cho rằng cơ may đã đến để phát triển TĐH. Hội đã đề xuất tạo nên chứng chỉ hành nghề TĐH giúp các doanh nghiệp tuyển dụng nhân lực công nghệ cao. Như thế vừa gắn quyền lợi của hội viên vừa nâng cao vị thế của hội. Mô hình này nhiều nước tiên tiến như Úc, Mỹ,… thực hiện  Nhưng không được chấp thuận và chương trình KT- KT về TĐH chỉ tồn tại được khoảng chục năm rồi tự biến mất.

Vào năm 2004, VAA lập Đề án tham gia chương trình xúc tiến thương mại (XTTM). Trong cuộc họp tổng duyệt các chương trình, đến lượt VAA trình bày đề án, Thứ trưởng thường trực Mai Văn Dâu hỏi: Chương trình là để quảng bá sản phẩm ngành hàng ra thế giới, tự động hóa các anh có gì để đem đi bán? Thì ra ngay lãnh đạo Bộ cũng hoài nghi ngành này đến thế. Câu hỏi hàm ý mỉa mai. Thú thực tôi rất tự ái. Kiềm chế lắm, tôi nói: Tự động hóa nằm ngay trong hàng hóa của các anh. Máy móc, giải pháp tự động hóa giúp tăng năng suất, chất lượng và nâng giá trị sản phẩm góp phần giảm xuất thô giá rẻ. Từ đó mở đầu cho việc Hội tham gia vào Chương trình xúc tiến thương mại, như xây dựng trang web TĐH, tổ chức triển lãm Automa hàng năm, lập các đoàn khảo sát thị trường quốc tế.

Khai mạc Triển lãm Automa 2007 tại Hà Nội

Chiến lược CNH, HĐH đất nước với mục tiêu đến năm 2020 nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Những tưởng với kế hoạch này TĐH sẽ được lên ngôi. Chẳng lẽ một nền công nghiệp hiện đại lại thiếu vắng TĐH?. Với suy nghĩ TĐH sẽ là nòng cốt của công cuộc vĩ đại này nên Hội TĐH đã đề xuất cùng với các tổ chức, các hội khác xây dựng chỉ tiêu cho mục tiêu chiến lược cần đạt được lấy đích là năm 2020 nhưng không được quan tâm. Bây giờ thì CNH – HĐH được nhắc tới trên các phương tiện truyền thông chỉ còn là thuật ngữ chứ không phải là tiêu chí. Với bối cảnh như thế ngay cả thuật ngữ TĐH cũng khó xuất hiện nếu không có 4.0 được “nhập khẩu”.

Phải nhờ tới “ngoại bang” tuyên truyền cho TĐH

Có lẽ không có nước nào trong truyền thông cụm từ Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (4.0) được sử dụng nhiều như ở nước ta. Ai cũng có thể nói 4.0. Nói mà không cần hiểu, thậm chí còn hư cấu để sống trong “gia đình 4.0”. Thật hài hước!. Nhưng nhờ thế mà TĐH “gặp may”. Có 4.0, TĐH mới được nói đến thường xuyên và không bị khiên cưỡng. Có phải TĐH là nền móng xây 4.0 hay không. Cơ may này để ta có dịp làm rõ.

Thiết nghĩ, khi ta nói về đích của CNH – HĐH vào năm 2020 mà không lượng hóa được bằng các chỉ tiêu để đánh giá thì bây giờ có 4.0 sẽ chỉ ra những bước đi cụ thể để thực hiện. Nhiều người vẫn cho rằng 4.0 mới là tất cả. Thật là võ đoán khi không hiểu về bản chất 4.0 của người và của ta thì chỉ là “nói leo ăn theo” thôi.  Tôi có dự hội thảo quốc gia về 4.0 nghe một số chuyên gia nước ngoài giới thiệu, quảng bá về sản phẩm công nghệ của họ chứ họ đâu có nói về nội dung và làm gì để thực hiện 4.0. Đúng thôi, họ làm 4.0 trên nền công nghệ đã được hiện đại hóa. Còn ở ta hạ tầng cho 4.0 như thế nào, có thể đốt cháy giai đoạn 2.0, 3.0 được không?,… Với 4.0, ai cũng cho mình là trụ cột. Thật cơ hội! Chung qui vẫn là thiếu người cầm trịch.

TĐH tăng dân số và trách nhiệm chúng ta

Hội TĐH Việt Nam xuất hiện đã trên một phần tư thế kỷ, long đong nhiều, sức và lực có hạn nhưng ta cũng đã làm được nhiều việc. Hội đã lớn mạnh. Ngay từ nhiệm kỳ đầu tại các tỉnh, thành phố lớn đã có tổ chức các hội địa phương. Những sự kiện như Hội ngành TĐH lần thứ hai (1997) có cả nghìn người tham dự cũng kéo dài 2 ngày với nhiều hội thảo, triển lãm, các cuộc thi Tuổi trẻ với Tự động hóa, Ngày Tự động hóa của Hội TĐH Tp.HCM. Các hội thảo khoa học định kỳ 2 năm một lần – VCCA đã để lại những ấn tượng tốt trong giới trẻ và cộng đồng. Quan hệ quốc tế trong ngành cũng ngày một phát triển.

Hội nghị Ban chấp hành VAA diễn ra tháng 9/2018 tập trung thảo luận một số công việc chính mà VAA tiếp tục thực hiện trong bối cảnh Chính phủ đã ban hành Chỉ thị tiếp cận CMCN lần thứ 4
Hội nghị Ban chấp hành VAA diễn ra tháng 9/2018 tập trung thảo luận một số công việc chính mà VAA tiếp tục thực hiện trong bối cảnh Chính phủ đã ban hành Chỉ thị tiếp cận CMCN lần thứ 4

CMCN lần thứ 4 “dọn đường” cho TĐH nâng cao giá trị và hóa thân vào cuộc sống văn minh trong một xã hội ổn định và phồn vinh. Thế của ta đã khác. TĐH phải đươc xem trọng.

Bây giờ lớp người tham gia về TĐH đã mở rộng hơn nhiều. Từ các ngành công nghiệp, nông nghiệp, kinh doanh, dịch vụ cho đến cuộc sống cá nhân và trong gia đình đâu đâu cũng thấy TĐH. Một anh nông dân trồng nấm thành thạo điều khiển từ xa trang trại của mình về nhiệt độ, độ ẩm và xác định lịch thu hoạch nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm xuất khẩu. Học sinh cấp I cũng lắp được robot. Rất nhiều câu chuyện như thế từ những người chưa được đào tạo về TĐH nhưng đang làm việc với TĐH. Cộng đồng TĐH còn tiếp tục tăng nữa trong môi trường rộng lớn không giới hạn.

Chính vì vậy, VAA nên có các hình thức và biện pháp để mở rộng hoạt động. Tạp chí Tự động hóa ngày nay cả trên báo viết và điện tử là công cụ tốt để nâng tầm TĐH. Làm sao để tạp chí là kênh truyền thông của số đông. Các cuộc hội thảo, các sự kiện cần nâng cao vị thế thực có và cần thiết của TĐH với xã hội và với Quốc gia.

Với 4.0 thì hai lĩnh vực TĐH và CNTT hòa quyện với nhau hỗ trợ nhau cùng phát triển. Ranh giới giữa hai lĩnh vực lâu nay mờ nhạt, cho nên hoạt động phối hợp cần được đẩy mạnh thông qua các cuộc thi, phong trào tuổi trẻ và triển khai ứng dụng hướng về doanh nghiệp và đời sống. Kể cả việc cấu trúc lại tổ chức cũng nên được cùng nhau bàn luận, xem xét.

Tác giả bài viết tản mạn mấy lời về những cảm nhận của tôi trong những năm tháng gắn bó cùng VAA. Các anh chị khác có những cảm nhận có thể còn sâu nặng hơn tôi. Tôi cảm thấy rất vui vì thời cơ của TĐH chưa bao giờ đẹp như bây giờ. Hy vọng đại hội lần thứ V sẽ là mốc bứt phá lớn của TĐH Việt Nam.

(Bài viết nhân đại hội nhiệm kỳ V)

Trịnh Đình Đề

Nguyên Phó chủ tịch kiểm Tổng thư ký VAA

Nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Tự động hóa ngày nay

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Bài viết cùng chủ đề

EVNNPC: Chung tay ủng hộ đồng bào miền Trung

Với tinh thần “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách”, CBCNV-NLĐ trong toàn Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã...

Lỗ đen vũ trụ: Điều bí ẩn lần đầu tiên được nhìn thấy

Ngày 10/4/2019 các nhà khoa học thuộc dự án Kính viễn vọng Chân trời sự kiện (Event Horizon Telescopy - EHT) công bố hình...

Phát triển đô thị thông minh là hướng đi tất yếu trong chiến lược đô thị hóa và phát triển đô thị

Hội thảo “Quy hoạch và quản lý đô thị thông minh trong chiến lược đô thị hóa và phát triển đô thị” nằm trong...

Việt Nam đừng nên lỡ chuyến tàu của nền sản xuất vi mạch toàn cầu

Cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã làm thay đổi và sẽ sắp xếp lại nền sản xuất công nghiệp...

Bài 4: Vòng quanh thế giới với các cuộc thi robot dành cho bạn trẻ

Robot là một sản phẩm tích hợp nhiều công nghệ và là một thách thức với các nhà khoa học và con người. Chế...

Bài viết nổi bật

Tương lai của IoT trong Cách mạng công nghiệp 4.0

Thế giới công nghệ đang dịch chuyển rất nhanh, rất nhiều công nghệ đang được áp dụng cho các bài toán kinh doanh, sản...

Phát triển đô thị thông minh là hướng đi tất yếu trong chiến lược đô thị hóa và phát triển đô thị

Hội thảo “Quy hoạch và quản lý đô thị thông minh trong chiến lược đô thị hóa và phát triển đô thị” nằm trong...

Việt Nam đừng nên lỡ chuyến tàu của nền sản xuất vi mạch toàn cầu

Cuộc chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã làm thay đổi và sẽ sắp xếp lại nền sản xuất công nghiệp...